توضیحات

کتاب ” روش خلاقانه برای هارمونی پیانو جاز” از بیل دابینس

(1994) Dobbins Bill _A Creative Approach To Jazz Piano Harmony

کتاب «روش خلاقانه برای هارمونی پیانو جاز» (A Creative Approach to Jazz Piano Harmony) نوشته بیل دابینس (Bill Dobbins) یکی از منابع تخصصی و ارزشمند در زمینه هارمونی جاز، نوازندگی پیانو و به‌خصوص گسترش امکانات Voicing در موسیقی جاز است. این کتاب نخستین‌بار در سال ۱۹۹۴ توسط Advance Music منتشر شده و در نسخه‌های شناخته‌شده خود حدود ۱۴۰ صفحه دارد.

نکته مهم این است که دابینس قصد ندارد یک سیستم خشک و مجموعه‌ای از قواعد برای ساخت هارمونی ارائه کند. رویکرد او بیشتر بر کشف امکانات بی‌نهایت هارمونیک پیانو و پیدا کردن یک زبان شخصی برای نوازنده است. ناشر نیز کتاب را روشی برای آزاد کردن ظرفیت‌های هارمونیک منحصربه‌فرد پیانو معرفی می‌کند؛ روشی که علاوه بر نوازندگی، در آهنگسازی و تنظیم جاز نیز کاربرد دارد. کتاب شامل صدها مثال موسیقایی و پنج قطعه از آثار خود دابینس است.

ساختار کتاب از بررسی پنج آکورد هفتم پایه آغاز می‌شود: ماژور سون، دومینانت سون، مینور سون، نیمه‌کاهش‌یافته و کاسته. سپس نویسنده به سراغ آکوردهای هفتم تغییریافته، ساختارهای چهارنتی دیگر، ساختارهای بزرگ‌تر و کوچک‌تر و ملاحظات ملودیک می‌رود. در پایان نیز مباحثی درباره روش تمرین و خلاقیت موسیقایی ارائه می‌شود.

یکی از ایده‌های مهم کتاب، بررسی یک ساختار آکوردی مشخص در ترکیب با نت‌های باس متفاوت است. به این ترتیب، یک شکل ساده چهارنتی می‌تواند در شرایط مختلف، رنگ‌ها و عملکردهای هارمونیک متفاوتی ایجاد کند. این شیوه به نوازنده کمک می‌کند به جای حفظ کردن تعداد بسیار زیادی آکورد، ارتباط میان ساختار آکورد، نت باس، عملکرد هارمونیک و حرکت صداها (Voice Leading) را درک کند. در بخش‌های کروماتیک‌تر کتاب نیز تأکید بیشتری بر حرکت منطقی صداها و گوش دادن دقیق به کشش هر نت وجود دارد.

از نظر آموزشی، این کتاب برای نوازنده‌ای مناسب است که مبانی هارمونی و آکوردشناسی را قبلاً آموخته و اکنون می‌خواهد وارد سطح پیشرفته‌تری از هارمونی جاز، Voicing و Comping شود. تمرین‌های کتاب صرفاً برای افزایش سرعت انگشتان نیستند؛ هدف اصلی آن‌ها ایجاد ارتباط میان گوش، ذهن و دست است تا نوازنده بتواند به‌تدریج صداهای هارمونیک را به‌صورت شهودی‌تر پیدا و استفاده کند.

در مجموع، «روش خلاقانه برای هارمونی پیانو جاز» را می‌توان کتابی مناسب برای کسانی دانست که می‌خواهند از هارمونی معمول فراتر بروند و به رنگ‌آمیزی هارمونیک، Voicingهای مدرن، حرکت کروماتیک و زبان شخصی در جاز برسند. البته این اثر بیشتر یک کتاب تخصصی و تمرین‌محور است تا یک کتاب مقدماتی؛ بنابراین برای هنرجوی مبتدی ممکن است دشوار باشد، اما برای نوازنده و آهنگسازی که مبانی هارمونی را می‌داند، می‌تواند منبع بسیار مفیدی برای توسعه نگاه خلاقانه به آکورد و هارمونی باشد.