توضیحات

کتاب ” پیانو جاز مدرن” مطالعه ای در هارمونی از برایان وایت

Jazz Piano-A Study in Harmony and Improvisation , Brian Waite

کتاب «پیانو جاز مدرن؛ مطالعه‌ای در هارمونی و بداهه‌نوازی» (Modern Jazz Piano: A Study in Harmony and Improvisation) نوشته برایان وایت (Brian Waite) یکی از منابع آموزشی تخصصی برای آشنایی با ساختار هارمونیک و اصول بداهه‌نوازی در موسیقی جاز است. این کتاب نخستین‌بار در سال ۱۹۸۷ منتشر شد و در نسخه‌های شناخته‌شده حدود ۱۲۸ صفحه دارد.

وایت کتاب را بر اساس تجربه خود در آموزش جاز و کارگاه‌های موسیقی جاز تنظیم کرده و تلاش دارد مباحث نظری را مستقیماً به کاربرد عملی در نوازندگی پیانو مرتبط کند. به همین دلیل، اثر صرفاً یک کتاب تئوری هارمونی نیست، بلکه مجموعه‌ای از مفاهیم هارمونیک، تکنیک‌های پیانو و روش‌های بداهه‌پردازی را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد.

ساختار کتاب نسبتاً جامع است و از مبانی موسیقی و هارمونی آغاز می‌شود و سپس به سیستم آکوردها، هارمونی عملکردی و گسترش سیستم هارمونیک می‌پردازد. در این بخش‌ها موضوعاتی مانند آکوردهای هفتم، آکوردهای ششم، دومینانت‌های تغییریافته، آکوردهای نهم، یازدهم و سیزدهم، پلی‌کوردها و چرخه پنجم‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرند.

یکی از بخش‌های مهم کتاب، فصل Jazz Piano Voicings است. وایت در این قسمت به شیوه‌های مختلف ساخت و استفاده از Voicing می‌پردازد؛ از جمله Voicingهای دو دستی، Rootless Voicing، ساختارهای دست چپ و گسترش‌های دست راست. این مباحث برای نوازنده‌ای اهمیت زیادی دارند که می‌خواهد از آکوردهای ساده فراتر رفته و رنگ‌آمیزی هارمونیک حرفه‌ای‌تری در پیانو ایجاد کند.

بخش قابل توجه دیگری از کتاب به بداهه‌نوازی اختصاص دارد. نویسنده گام‌های ماژور و مینور، Whole-Tone، کروماتیک، Diminished، Altered Scales، مُدها، پنتاتونیک و Blues Scale را بررسی کرده و سپس نحوه ارتباط این گام‌ها با آکوردها را توضیح می‌دهد. همچنین به تزئینات ملودیک و جنبه‌های ریتمیک بداهه‌نوازی جاز توجه می‌شود.

در ادامه، مباحث پیشرفته‌تری مانند Secondary Dominants، جایگزینی تریتون، Passing Chords، آکورد کاسته، آکوردهای Sus، Pedal Point، Modal Jazz و ساخت آکورد بر اساس فواصل چهارم مطرح می‌شوند. بنابراین کتاب می‌تواند خواننده را از هارمونی تونال سنتی به سمت برخی زبان‌های مدرن‌تر جاز هدایت کند.

در مجموع، «پیانو جاز مدرن» برایان وایت کتابی مناسب برای نوازندگانی است که مبانی موسیقی را می‌دانند و می‌خواهند درک عمیق‌تری از هارمونی جاز، Voicing، آکوردشناسی، ارتباط آکورد و گام و بداهه‌نوازی پیدا کنند. نکته مثبت آن این است که پیانو در این کتاب فقط یک ساز برای اجرای قطعه نیست، بلکه به‌عنوان ابزاری برای شنیدن، آزمایش و درک هارمونی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از همین رو، این اثر می‌تواند برای نوازنده پیانو، آهنگساز، تنظیم‌کننده و حتی نوازندگان سازهای ملودیک که قصد دارند هارمونی جاز را بهتر بفهمند، منبع آموزشی ارزشمندی باشد.